“Ouders zijn vrij om te werken en te scheiden, maar hun kinderen kunnen ze niet meer aan”, schrijft Wendy Schouten afgelopen zaterdag (14-05-2011) in NRC. Wendy Schouten is archeoloog en publicist en woont met haar gezin in Hölö nabij Stockholm.

Het leven van werkende ouders in Zweden gaat over rozen. Je dropt je kinderen om half acht bij de bushalte, zoeft over eindeloos lege snelwegen naar je werk en haalt ze in de loop van de middag of avond weer op bij de naschoolse of de ijshockey. Viool of piano hebben ze dan al gehad van een docent aan school. Bij thuiskomst volstaat een boterhammetje smeren want kinderen, alsmede veel van hun ouders, worden aan het eind van de ochtend voorzien van een uitgebreide, goed verzorgde warme maaltijd die precies de benodigde energie geeft om er een dag stevig tegenaan te kunnen.

De Zweedse staat begrijpt ook goed dat kinderen het goud van de toekomst zijn wat zich vertaalt in een kinderbijslag die twee maal zo hoog is als in Nederland en een bevallingsverlof dat recht doet aan de gezondheid en natuurlijke behoeften van moeder en kind. Bijna anderhalf jaar kun je als moeder wegblijven met behoud van baan en inkomen. Daarbij hebben ouders recht op 480 dagen betaald zorgverlof die tot het 8e jaar van het kind naar eigen goeddunken verdeeld kunnen worden.

Met haar halfslachtige zorg legt Nederland het grootste deel van de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van opvoeding en gezinsleven bij het gezin zelf. Vergeleken bij Zweedse ouders maakt ons dat tot ontzettende zwoegers want de zorg voor je kinderen is een stuk meer gedoe dan rustig op kantoor zitten en het levert een stuk minder op. Daarbij veroordeelt het vrouwen in de praktijk vaak tot een baantje in de marge.

Maar de keerzijde van de medaille is een sociale leegte die naar Nederlandse maatstaven ongekend is. Die uit zich in een doods straatbeeld waar je zelden kinderen en ouderen aantreft omdat volwassenen overdag geen tijd meer voor hen hebben. Als moeder met een kind van vijf ben je 's ochtends in de supermarkt een rariteit tussen de bouwvakkers en zakenvrouwen die hun ontbijt komen halen.

Niet alleen ouders en kinderen, ook de ouders onderling leiden grotendeels hun eigen leven. Wellicht is dat de reden dat de helft van de ouders gescheiden is voordat het eerste kind drie jaar is. Scheiden lijkt geen big deal in Zweden. It happens all the time. De financiële onafhankelijkheid van ouders en de garantie op goede dagelijkse zorg voor de kinderen verzacht het leed in ieder geval.

Het Zweedse model laat ons haarfijn zien welke grenzen er zitten aan het faciliteren van betaalde arbeid door ouders buitenshuis. Inderdaad, als Nederlander kom je niet goed toe aan twee fulltime banen per gezin, maar als Zweed kom je niet meer toe aan je partner en je kinderen. Je kunt je afvragen wat erger is.

Lees in de bijlage het hele artikel.